สังคมนิยมกับสังคมคอมมิวนิสต์เป็นรูปแบบของระบอบสังคมที่ต่อเนื่องกัน เมื่อระบอบสังคมนิยมดำเนินไปถึงช่วงสุดท้าย จากนั้นก็จะเริ่มเข้าสู่ระบอบสังคมแบบคอมมิว นิสต์ไปจนชั่วกาลนานระบอบสังคมนิยมจึงเสมือนทางผ่านที่สำคัญและขาดเสียมิได้ของสังคมมนุษยชาติ จากระบอบสังคมทุนนิยมไปสู่ระบอบสังคมคอมมิวนิสต์ ทั้งนี้เพราะในช่วงปลายของระบอบสังคมทุนนิยมนั้นยังมีโครงสร้าง กลไก และจิตสำนึกของสังคมชนชั้นที่เต็มไปด้วยการกดขี่ขูดรีดทางชนชั้นและการต่อสู้ทางชนชั้น กล่าวคือ

1. มีชนชั้นต่าง ๆ ที่มีความขัดแย้งกันอย่างสูงทั้งในความหมายของปริมณฑลทางเศรษฐกิจและทางสังคมอยู่อย่างมากมาย

2. มีพรรคการเมือง ซึ่งเป็นองค์กรจัดตั้งที่เอาการเอางานที่สุดของชนชั้นต่าง ๆ

3. มีรัฐ อันเป็นกลไกที่คุ้มครองการปกครองของชนชั้นหนึ่งที่กระทำต่ออีกชนชั้นอื่น ๆ

4. มีกลไกอำนาจรัฐต่าง ๆ เป็นเครื่องมือปกครองของชนชั้นหนึ่ง ๆ เพื่อแก้ไขปัญหา ความขัดแย้งต่าง ๆ ภายในสังคม

5. มีการช่วงชิงอำนาจรัฐโดยชนชั้นต่าง ๆ

6. มีจิตสำนึกและรูปแบบจิตสำนึกของสังคมที่ครอบงำด้วยความคิดของชนชั้นต่าง ๆ อย่างแน่นหนา

(เนื้อหาและรายละเอียดของเรื่องราวทั้งหมดข้างต้น เป็นเนื้อหาหลักที่มีความสำคัญที่สุดของทฤษฎีวัตถุนิยมประวัติศาสตร์ ซึ่งจะกล่าวต่อไป)

เริ่มตั้งแต่ช่วงต้นของระบอบสังคมแบบคอมมิวนิสต์ ก็ไม่มีชนชั้นในสังคมแล้ว จึงไม่มีความขัดแย้งทางชนชั้นและการต่อสู้ทางชนชั้นในสังคมอีกต่อไป

ระบอบสังคมนิยมจึงอยู่ตรงกลางระหว่างระบอบสังคมทุนนิยมกับระบอบสังคมคอมมิวนิสต์ เป็นช่วงประวัติศาสตร์ที่ค่อย ๆ สลายชนชั้นและการกดขี่ขูดรีดทางชนชั้นให้หมดสิ้นไป

ในทางการเมือง เมื่อมนุษยชาติอยู่ในระบอบสังคมนิยมเป็นเวลายาวนานตลอดช่วงหนึ่งในประวัติศาสตร์ รัฐที่อยู่ภายใต้การนำของพรรคการเมืองชนชั้นกรรมาชีพ จะค่อย ๆ ดำเนินแนวทาง นโยบาย ยุทธศาสตร์ ยุทธวิธี และแผนปฏิบัติการที่ถูกต้องและเหมาะสมต่าง ๆ คอยควบคุมลดทอนการกดขี่ขูดรีดเอารัดเอาเปรียบที่ชนชั้นหนึ่งกระทำต่อชนชั้นอื่น ๆ เป็นลำดับ จนกระทั่ง การกดขี่ขูดรีดและเอารัดเอาเปรียบทางชนชั้นค่อย ๆ หมดไปในที่สุด

ขณะเดียวกันในทางเศรษฐกิจ รัฐสังคมนิยม จะพัฒนาพลังการผลิตของสังคมให้สูงขึ้นเป็นลำดับจนมีผลผลิตมากเพียงพอที่จะตอบสนองความ ต้องการในสังคมได้อย่างเต็มที่ ผลผลิต (จากการผลิตและบริการทุกภาคส่วนของสังคม) ที่ได้มา ก็นำกลับไปหล่อเลี้ยงตอบสนองให้กับผู้คนในสังคมตามความสามารถที่ได้ใช้แรงงานอย่างเต็มที่ (เพราะการกดขี่ขูดรีดทางชนชั้นถูกควบคุมให้ลดน้อยลงตามลำดับ) ชีวิตความเป็นอยู่ของผู้คนชนชั้นล่างในสังคมจึงค่อย ๆ ได้รับการยกระดับให้สูงขึ้นมาตามลำดับ มีความสุข ความสะดวกสบาย และมีฐานะทางเศรษฐกิจดีขึ้นใกล้เคียงหรือเท่าเทียมกับชนชั้นผู้มั่งคั่งในสังคมชนชั้นที่เคยมีการกดขี่ขูดรีดอย่างหนักหน่วงในอดีต ช่องว่างทางชนชั้นก็จะค่อย ๆ ลดน้อยลง จนกระทั่งหมดไปในช่วงปลายของระบอบสังคมนิยม

ด้านวัฒนธรรมและจิตสำนึก รัฐของประชาชนที่อยู่ภายใต้การนำของพรรคการเมืองชนชั้นกรรมาชีพ ก็จะยกระดับความรู้สึกนึกคิดและจิตใจให้มีความตื่นตัว มีศีลธรรมอันดีงาม กอปรด้วยคุณธรรมแห่งลัทธิคอมมิวนิสต์อันสูงส่ง ลดความเห็นแก่ตัว เพิ่มจิตสำนึกเพื่อส่วนรวม ชุมชนและสังคม ละทิ้งอบายมุข สิ่งเสพติด มึนเมา ลดเลิกเครื่องบั่นทอนสุขภาพทั้งร่างกายและ จิตใจ การศึกษา กีฬา ศิลปวัฒนธรรมทุกแขนงล้วนได้รับการส่งเสริมให้แพร่หลายและยกระดับสร้างสรรค์ทั้งด้าน ปริมาณและคุณภาพ ความแตกต่างระหว่างการใช้แรงงานทางสมองกับการใช้แรงงานทางกาย ซึ่งเป็นสิ่งตกทอดมาจากสังคมทุนนิยมแต่เก่าก่อน (และจำเป็นต้องคงอยู่ในช่วงหนึ่งของระบอบสังคมนิยม) นั้น จะค่อย ๆ หมดสิ้นไป  ทัศนคติในการมีชีวิตจะเปลี่ยนจากการดิ้นรนทุกวิถีทางเพื่อหาเลี้ยงชีพของตนเองไม่ว่าจะเป็นทางที่ดีที่ถูกที่ควรหรือไม่ กลายเป็นมีชีวิตเพื่อทำงานสร้างสรรค์ชีวิตและสังคมที่ดีงาม

 วัฒนธรรมใหม่ ๆ ของระบอบสังคมนิยมจะถูกสร้างขึ้นให้สอดคล้องกับระบอบการเมืองและเศรษฐกิจแห่งสังคมนิยม ผู้คนจะค่อย ๆ ลดความตึงเครียดจากการดิ้นรนหาเลี้ยงชีพ  มีชีวิตที่หรรษาร่าเริง มีความสุขสนุกสนานในชีวิตมากขึ้นเป็นลำดับ

ผู้คนในสังคมไม่ต้องการสงคราม ไม่ต้องการอาณาเขตและพรมแดน ซึ่งเป็นสิ่งที่ชนชั้นผู้กดขี่ขูดรีดในอดีตได้ขีดคั่นสร้างเอาไว้ เพื่อแบ่งแยกผู้คนและกระทำการกดขี่ขูดรีดตามอำเภอใจ ปรัชญา ศาสนา และความเชื่อใด ๆ ที่เป็นจิตนิยมซึ่งชนชั้นปกครองในสังคมเก่านำมาใช้มอมเมาและเป็นเครื่องมือในการควบคุมจิตสำนึกของผู้คนให้ยอมจำนนต่อการกดขี่ขูดรีด จะค่อย ๆ ถูกกำจัดบทบาทและหมดไปในที่สุด

รัฐและกลไกอำนาจรัฐอื่น ๆ  จะค่อย ๆ หมดความจำเป็นลงไปเช่นเดียวกัน ผู้คนจะรังเกียจและไม่ต้องการให้มีการกดขี่ขูดรีด ไม่ต้องการสังคมชนชั้นที่มีการกดขี่ขูดรีดเพื่อนมนุษย์ด้วยกันอีกแล้ว และพร้อมจะอุทิศตนเพื่อสร้างสรรค์สังคมใหม่ที่ปราศจากการกดขี่ขูดรีดไปตลอดกาล

ช่วงปลายของระบอบสังคมนิยม พลังการผลิตของสังคมจะได้รับการยกระดับพัฒาขึ้นไปสูงมาก ผลผลิตต่าง ๆ ในสังคมจึงมากเพียงพอที่จะตอบสนองให้กับทุกคนในสังคมได้ “ตามความต้องการ” (มิใช่ตามความสามารถเหมือนในช่วงแรกของระบอบสังคมนิยม) เกิดความสัมพันธ์ทางการผลิตใหม่ของสังคมมนุษยชาติขึ้น

“ทุกคนทำงานตามความสามารถ แบ่งปันไปตามความต้องการ”

นี่คือความสัมพันธ์ทางการผลิตของระบอบสังคมคอมมิวนิสต์

ในยุคหน้าซึ่งเรียกว่า “ยุคคอมมิวนิสต์” นั้น อาหารการกิน เสื้อผ้าเครื่องนุ่งห่ม ยารักษาโรค ข้าวของเครื่องใช้ อุปกรณ์อำนวยความสะดวกในชีวิต คอมพิวเตอร์ หุ่นยนต์ เครื่องมือสื่อสาร โทรทัศน์ วิทยุ ตู้เย็น เครื่องเสียง เครื่องปรับอากาศ บ้านพักที่อยู่อาศัยที่สวยงามทันสมัย สถานที่ทำงานที่โอ่โถงสะดวกสบาย รถยนต์และยานพาหนะ ฯลฯ ทุกอย่าง สังคมและชุมชน ต่าง ๆ สามารถผลิตตอบสนองให้อย่างไม่จำกัด ผู้คนสามารถนำมาบริโภคได้ตามความต้องการ โดยไม่ต้องซื้อ ไม่ต้องกังวลถึงหลักประกันและความปลอดภัยในชีวิต ไม่ต้องตระเตรียมเงินทองไว้ใช้ยามชราแก่เฒ่า เพราะสังคมและชุมชนทุกแห่งสามารถตอบสนองทุกสิ่งทุกอย่างในชีวิตให้กับทุกคนได้ตั้งแต่เกิดจนตาย โดยไม่ต้องซื้อประกันสังคม ไม่ต้องซื้อหลักประกันชีวิต ไม่ต้องเสียค่ารักษาพยาบาลใด ๆ ไม่ว่าจะเป็นโรคอะไรทั้งสิ้น ไม่ต้องจ่ายค่าเล่าเรียน ไม่มีเรื่องมหาวิทยาลัยออกนอกระบบหรือไม่ อย่างในสังคมเก่ายุคทุนนิยมที่โบร่ำโบราณคร่ำครึในอดีต ระบบสาธารณูปโภคทั้งน้ำ ไฟฟ้า การสื่อสารโทรคมนาคม ถนนหนทาง ระบบขนส่งมวลชน ฯลฯ ทุกอย่างดีเยี่ยมตลอดเวลา สิ่งแวดล้อมทุกอย่างได้รับการฟื้นฟูให้คืนสู่สภาพเดิม อากาศบริสุทธิ์ สดใส สะอาดปราศจากมลพิษ ฟ้าสวย ทะเลน้ำใส ผู้คนล้วนสุขสบายกันถ้วนหน้า

เมื่อสังคมพัฒนาไปจนถึงยุคสังคมคอมมิวนิสต์นั้นแล้ว ผู้คนก็ไม่จำเป็นต้องกดขี่ขูดรีด เพราะไม่รู้จะกดขี่ขูดรีดเอาไปทำไม เงินทองไม่ต้องสะสม เพราะไม่รู้จะสมสมแล้วเอาไปซื้ออะไร ในเมื่ออยากจะได้อะไร สังคมและชุมชน นั้น ๆ ก็ตอบสนองให้ได้ทั้งหมดอยู่แล้ว  ขโมยและโจรผู้ร้ายก็ไม่มี เพราะไม่รู้ จะขโมยไปขายใคร และไม่มีความจำเป็นต้องลักขโมยปล้นจี้ เนื่องจากทุกอย่างที่ต้องการนั้น สังคมและชุมชนล้วนตอบสนองให้ได้อย่างไม่จำกัด จะเข้าโรงเรียน โรงพยาบาล โรงหนัง ฯลฯ ก็ฟรีหมด เพราะสังคมและชุมชนต่าง ๆ ได้  ตระเตรียมตอบสนองไว้ให้อยู่ตลอดเวลา จะขึ้นรถ ลงเรือ นั่งเครื่องบิน เดินทาง ท่องเที่ยว ทัศนศึกษา ไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายใด ๆ ทั้งนั้น จะใช้บริการเมื่อไหร่ก็ได้ โดยไม่เสียเงินเลยแม้แต่น้อย

ผู้คนในสังคมจึงมีความสุข สุขภาพจิตดี สุขภาพกายเป็นเลิศ อายุยืนยาว สังคมโอบเอื้อเกื้อกูล มีแต่ความเป็นมิตร  รักใคร่กลมเกลียว

ไม่มีสงคราม ไม่มีข้าศึก ไม่มีการรุกราน ไม่มีการสู้รบ เพราะไม่ต้องมีอาณาเขตหรือพรมแดนสมมุติใด ๆ ให้ปกป้องอีกแล้ว (แต่เดิมก่อนที่จะมีสังคมมนุษยชาติ ในโลกนี้ก็ไม่เคยมีอาณาเขตหรือพรมแดนใด ๆ ไม่ต้องมีกองทัพ ไม่ต้องมีอาวุธมหาประลัย) จึงไม่จำเป็นจะต้องมีทหารไว้คอยปกป้องอาณาเขต

ไม่มีการก่อการร้าย เพราะสังคมและชุมชนทั้งโลกนี้ล้วนแต่เป็นสังคมและชุมชนเดียวกัน ที่ไม่มีความขัดแย้งทางชนชั้น ทางเชื้อชาติ และทางประชาชาติ เป็นที่มาของความสุข สงบ สันติ ความหวัง รอยยิ้ม อนาคตและทุกสิ่งทุกอย่าง

ผู้คนทุกเผ่าพันธ์ ทุกเชื้อชาติ ล้วนแต่ได้รับการตอบสนองทางวัตถุและทางจิตใจที่เสมอภาค เท่าเทียมกัน ไม่มีความเครียด ไม่ต้องตรากตรำทำงานหนัก

ส่วนใหญ่จะใช้เวลาในการศึกษาค้นคว้าเพื่อยกระดับวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และวิทยาการต่าง ๆ ให้ก้าวหน้ายิ่ง ๆ ขึ้น มีเวลาอยู่กับครอบครัว อย่างมีความสุขมากมาย และมีจิตสำนึกเพื่อส่วนรวม เพื่อชุมชน เพื่อสังคม เพราะส่วนรวม ชุมชน และสังคม ตอบสนองทุกสิ่งทุกอย่างในชีวิตตั้งแต่เกิดจนตาย การรักษาไว้ซึ่งส่วนรวม ชุมชนและสังคมก็คือการรักษาไว้ซึ่งเผ่าพันธุ์มนุษยชาติซึ่งทุกคนเป็นส่วนหนึ่งในนั้น

ไม่ต้องมีตำรวจ เพราะไม่มีโจรผู้ร้ายให้ต้องไปตามจับ ไม่ต้องมีกฎหมาย ศาล คุก ตะราง เพราะไม่มีผู้คนคิดร้ายทำผิดกฎหมาย เนื่องจากความรู้สึกนึกจิต จิตสำนึก และรูปแบบจิตสำนึกต่าง ๆ ในสังคม ได้ยกระดับผู้คนให้สูงส่งเกินกว่าจะต้องไปทำผิดคิดร้ายอะไรอีกแล้ว 

ระบบเงินตราก็ไม่จำเป็นต้องใช้ เพราะไม่มีความจำเป็นต้องสะสม และไม่มีความจำเป็น ต้องใช้ซื้อหาสินค้าและบริการใด ๆ อีก

เมื่อผ่านช่วงเวลาเช่นนี้ไปสักระยะหนึ่ง สังคมนุษยชาติในช่วงปลายของระบอบสังคมนิยมก็หมดความจำเป็นที่จะต้องมีรัฐ เพราะไม่มีชนชั้นต่าง ๆ ให้ต้องคอยปกป้อง ไม่ต้องมีกลไกอำนาจรัฐ เพราะไม่มีปัญหาต่าง ๆ ในสังคมให้ต้องแก้ไข  และเมื่อถึงเวลานั้น ก็ไม่ต้องมีพรรคการเมืองของชนชั้นกรรมาชีพอีกต่อไป เพราะการกดขี่ขูดรีดของมนุษยชาติได้สูญสลายสิ้นไปหมดแล้ว 

ชนชั้นและการต่อสู้ทางชนชั้นในสังคมของมนุษยชาติจะกลายเป็นเรื่องราวอันแสนขมขื่นในประวัติศาสตร์ที่จะไม่หวนคืนกลับมาอีก มนุษยชาติทั้งมวลจะร่วมกันก้าวเข้าสู่สังคมยุคใหม่ ร่วมกันสร้างสรรค์ประวัติศาสตร์หน้าใหม่ที่ปราศจากชนชั้นอีกครั้งหนึ่ง (สังคมมนุษย์ในยุคเริ่มแรกก็เคยเป็นสังคมที่ไม่มีชนชั้นมาก่อน) เป็นสังคมที่เจริญรุ่งเรือง อุดมสมบูรณ์ ศานติ  มีความสุข รักใคร่ กลมเกลียว สมัครสมาน ทุกคนเป็นพี่น้องกัน เสมอภาค เท่าเทียมกันทั้งชายและหญิง มีอิสระและเสรีภาพอย่างแท้จริงโดยปราศจากการกดขี่ ขูดรีดและ ได้รับการตอบสนองทุกสิ่งทุกอย่างตามที่ต้องการอย่างไม่มีขีดจำกัด  ณ บัดนั้น มนุษยชาติจะเริ่มก้าวเข้าสู่สังคมระบอบใหม่ในอุดมคติ.... เป็นสังคมในอุดมการณ์ที่มนุษย์ใฝ่ฝันหามานานแสนนาน.... มนุษย์ต้องหลั่งเลือดพลีชีวิตไปนับไม่ถ้วนตลอดช่วงประวัติศาสตร์ที่มีชนชั้นและการต่อสู้ทางชนชั้น ต้องใช้ความพยายามอย่างมหาศาลกว่าจะทำลายชนชั้นและการกดขี่ขูดรีดทางชนชั้นลงได้

อา....นี่คือสังคมยุคศรีอริยะที่มวลมนุษยชาติต้องการ....สังคมคอมมิวนิสต์....ที่จะอยู่คู่โลกและมนุษยชาติไปตราบนิรันดร์นั่นเอง